Ördek Ördek Kaz Oyunu: Kurallar, Çeşitler ve Adil Sıra

Ördek ördek kaz (Duck, Duck, Goose), küçük çocuklar için halka hâlinde oynanan bir kovalamaca oyunudur. Bir oyuncu halkanın dışında dolaşır, başlara dokunarak “ördek” der, sonunda “kaz” deyip koşmaya başlar. Oyun için yerden başka hiçbir şey gerekmez; anaokullarında, okullarda ve partilerde çok sevilir. Aşağıda kuralları, başlıca çeşitleri ve her çocuğa sıra gelmesini sağlamanın kolay bir yolunu bulacaksınız.

Neler gerekli?

• En az 6 oyuncu, ideali 8 ile 20 arası.
• Oturan bir halkanın çevresinde koşmaya yetecek açık alan: bir salon, spor salonu ya da çimenlik.
• Oyunu başlatacak ve güvenliği sağlayacak bir yetişkin.

Nasıl oynanır?

1. Halka olup oturun. Herkes yüzü içeri dönük, aralarında biraz boşluk bırakarak oturur.
2. İlk ebeyi seçin. Bir çocuk ebe olur ve halkanın dışında dolaşır.
3. Ördek, ördek... Ebe sırayla her başa hafifçe dokunur ve her seferinde “ördek” der.
4. Kaz! Bir noktada ebe bir başa dokunup “kaz” der. Kaz yerinden fırlar ve halkanın çevresinde ebeyi kovalar.
5. Boş yere yarış. Ebe, yakalanmadan halkanın tamamını dolaşıp kazın boş kalan yerine oturmaya çalışır.
6. Yeni tur. Ebe yerine güvenle oturursa kaz yeni ebe olur. Kaz ebeyi yakalarsa ebe bir tur daha ebe olur. Bazı gruplarda ise yakalanan ebe, başka biri yakalanana kadar ortadaki “tencere”ye (mush pot) oturur.

Çeşitler

• Ördek, ördek, gri ördek (Duck, Duck, Gray Duck): Minnesota’da oynanan versiyon; ebe renk söyler (“kırmızı ördek, mavi ördek”), “gri ördek” ise koşma işaretidir.
• Damla, damla, şıp (Drip, Drip, Drop): bir bardak suyla oynanan yaz versiyonu; ebe her başa biraz su damlatır, kalanını da kazın üstüne döker.
• Hayvan sesleri: ebe kelime yerine hayvan sesleri çıkarır; önceden seçilen bir ses koşma işaretidir.
• Koşmak yok, yürümek var: küçük odalarda ya da çok küçük çocuklarla kovalamaca hızlı yürüyerek, sekerek veya emekleyerek yapılır.
• Yağ satarım bal satarım: oyunun daha eski bir akrabası; ebe bir kelime söylemek yerine bir oyuncunun arkasına mendil bırakır.

Adalet sorunu: kim seçiliyor?

Kazı ebe seçer, çocuklar da genellikle arkadaşlarını seçer; bu yüzden bazı çocuklar tekrar tekrar seçilirken diğerleri bekler. Her seçim rastgele olsa bile herkese sıra gelmesi uzun sürerdi, çünkü aynı çocuk iki kez seçilebilir. Ortalama olarak:

Buna kupon toplayıcı etkisi (coupon collector) denir: son birkaç çocuk, beklenenden çok daha geç seçilir. Basit bir ev kuralı bunu çözer: daha önce kaz olan herkes bacak bacak üstüne atar (ya da elini başına koyar), ebe de yalnızca henüz sırası gelmemiş çocukları seçebilir. Böylece kimse ikinci kez seçilmeden önce her çocuk bir kez seçilmiş olur.

İlk ebeyi adil seçmek için rastgele isim seçiciyi kullanın ya da rastgele öğrenci seçme rehberimize göz atın.

Güvenlik ipuçları

• Dokunuşlar hafif olmalı; başın üstüne ya da omza.
• Halkanın çevresinde geniş bir koşu yolu bırakın, çantaları ve sandalyeleri bu yoldan uzak tutun.
• Zemin kayganse kovalamacayı hızlı yürüyüşe çevirin.
• Turları kısa tutun ki kimse uzun süre hareketsiz oturmasın.

Benzer oyunlar

Malzeme gerektirmeyen başka halka oyunları için sıcak patates ya da sandalye kapmaca oyununu deneyin. Sınıfta rastgele seçiciyle oynanabilecek fikirler için sınıf oyunları yazımıza bakın.

Daha çok kovalamaca içeren bir koşu oyunu için donmalı ebelemeceyi ve ebeyi adil seçmenin yolunu da anlatan ebelemece kuralları yazımıza göz atın.

Oyun nereden geliyor?

Ördek ördek kaz geleneksel bir çocuk oyunudur ve onu tam olarak kimin icat ettiğini kimse bilmiyor. Mendil düşürme (Drop the Handkerchief) gibi daha eski halka kovalamacaları pek çok ülkede oynanırdı; dünyanın dört bir yanında, pek çok kültürde benzer oyunlar vardır.

Oyuncuların ayakta durup el ele tutuştuğu bir halka oyunu için, kovalamacanın halkanın içine ve dışına taştığı kedi fare oyununu deneyin.

Sık Sorulan Sorular

Ördek ördek kaz nasıl oynanır?

Oyuncular halka olup oturur. Bir çocuk çevrede dolaşıp başlara dokunarak ördek der, sonra kaz der. Kaz ebeyi kovalar; ebe yakalanmadan boş yere oturmaya çalışır.

Kaç oyuncu gerekir?

En az 6 kişi olması iyidir; oyun 8 ile 20 çocukla çok güzel oynanır.

Kaz ebeyi yakalarsa ne olur?

Genellikle ebe bir tur daha ebe olur. Bazı gruplarda ebe, başka bir ebe yakalanana kadar ortaya, tencereye oturur.

Herkesin seçilmesi nasıl sağlanır?

Tekrar yok kuralı uygulayın: kaz olmuş çocuklar bacak bacak üstüne atar, ebe de yalnızca henüz sırası gelmemiş çocukları seçebilir.

Duck, Duck, Gray Duck nedir?

Oyunun Minnesota versiyonudur; ebe renkli ördekler sayar ve gri ördek koşma işaretidir.