Marco Polo Oyunu: Havuz Kuralları, Sudan Çıkmış Balık ve Güvenlik
Marco Polo, ebelemecenin havuzda oynanan hâlidir. Bir oyuncu gözlerini kapalı tutup “Marco!” diye seslenir, diğer herkes “Polo!” diye cevap vermek zorundadır ve seslenen oyuncu onları yalnızca seslerden yola çıkarak bulup ebelemeye çalışır. Bir havuz ve bir grup yüzücüden başka hiçbir şey gerekmez. Aşağıda klasik kuralları, sudan çıkmış balık kuralını, Marco’nun kim olacağını adil şekilde seçmenin yolunu ve oyunu güvenli tutmanın yollarını bulacaksınız.
Temel kurallar
- Oyun alanında anlaşın; genellikle herkesin ayağının yere bastığı sığ kısım seçilir.
- Bir oyuncuyu Marco olarak seçin. Marco gözlerini kapatır ve diğerleri dağılırken ona kadar sayar.
- Marco istediği kadar sık “Marco!” diye seslenir. Diğer bütün oyuncular hemen “Polo!” diye cevap vermelidir.
- Marco seslere doğru ilerler ve gözlerini hiç açmadan birini ebelemeye çalışır.
- Ebelenen oyuncu yeni Marco olur ve oyun yeniden başlar.
Oyuncular iki seslenme arasında yer değiştirebilir, suya dalabilir ya da yüzerek uzaklaşabilir, ama her seslenmeye cevap vermek zorundadır. Saklanmak için sessiz kalmak, standart oyunda hile sayılır.
Sudan çıkmış balık kuralı
Pek çok grup bir seslenme daha ekler. Marco, bir oyuncunun kaçmak için havuzdan çıktığını düşünürse “Sudan çıkmış balık!” (Fish out of water) diye bağırır. O anda suyun dışında olan herkes Marco olur. Bazı gruplar tam tersini oynar ve oyuncuların kenarda rahatça oturmasına izin verir; sonradan kimse tartışmasın diye ev kuralını başlamadan önce belirleyin.
Marco’yu adil seçmenin yolu
Çocuklar ilk kimin Marco olacağı konusunda sık sık tartışır, uzun bir oyunda da aynı birkaç oyuncu tekrar tekrar Marco olurken diğerlerine hiç sıra gelmeyebilir. İki basit çözüm:
- İlk tur için bütün isimleri rastgele isim seçiciye yazıp çarkı çevirin ya da görevi yalnızca iki oyuncu istiyorsa yazı tura atın.
- Kalabalık bir grupta sonraki turlar için seçicinin çıkarma seçeneğini kullanın; böylece kimse ikinci kez Marco olmadan önce her çocuk bir kez Marco olur.
Tablo, ikinci çözümün neden önemli olduğunu gösteriyor. Her turda yeni bir rastgele seçim yapıldığı, her çocuğun eşit şansa sahip olduğu ve oyuncu sayısı kadar tur oynandığı varsayılıyor. Rastgele, her turda çark yeniden çevrildiğinde hiç seçilmeyen çocukların ortalama sayısıdır; Eleme ise çıkarma seçeneği açıkken aynı sayıdır.
| Çocuk | Tur | Rastgele | Eleme |
|---|---|---|---|
| 6 | 6 | ~2 | 0 |
| 8 | 8 | ~2,7 | 0 |
| 10 | 10 | ~3,5 | 0 |
| 12 | 12 | ~4,2 | 0 |
Her turda düz rastgele seçim yapıldığında, turların tamamı oynandıktan sonra çocukların yaklaşık üçte biri hiç Marco olmamış olur. Tekrarsız seçimde herkese tam olarak bir sıra düşer. Yine de pek çok grup ebelenen oyuncuyu yeni Marco yapar ve bu da gayet olur; seçici yalnızca oyunu başlatmak için ya da sıralar adil görünmediğinde işe yarar.
Önce güvenlik
- Yüzme bilen bir yetişkin oyunu baştan sona izlemelidir. Görevdeki cankurtaran, kendi çocuğunu izleyen ebeveynin yerini tutmaz.
- Oyunu herkesin ayağının yere bastığı yerde oynayın ve iyi yüzemeyenleri derin kısımdan uzak tutun.
- Marco gözleri kapalı ve elleri önde yavaşça hareket etmeli; kimse başka bir oyuncuyu suya batırmamalı ya da su altında tutmamalı.
- Sudan çıkmış balık kuralı oynanırken bile havuz kenarında koşmak yok.
- Biri yorulursa, üşürse ya da üzülürse oyunu hemen durdurun.
Popüler çeşitler
- Karada Marco Polo: çimde gözler bağlı oynanır ve körebeye çok benzer. Sınırları net belirleyin ve engelleri uzak tutun.
- Sessiz Polo: oyuncular bir turda yalnızca üç kez cevap verebilir, bu yüzden zamanlamayı iyi seçmeleri gerekir.
- İki Marco: kalabalık gruplarda iki oyuncu Marco olur ve birlikte ebeler.
- Köpekbalıkları ve balıklar: çoğu zaman aynı havuz gününde oynanan farklı bir havuz kovalamaca oyunu; balıklar karşıya yüzerken köpekbalığı onları ebelemeye çalışır.
Adı nereden geliyor?
Oyun, adını 13. yüzyılda Asya’ya seyahat eden Venedikli tüccar Marco Polo’dan alır. Bu adı neden aldığı kesin olarak bilinmiyor. Popüler bir hikâye, seslenmeyi ve cevabı birbirine seslenen yolculara bağlar, ama bunun için net bir kaynak bulunamamıştır; bu yüzden onu tarih değil, hikâye olarak görün. Saklambaç gibi, çocukların birbirine aktardığı oyunlardandır ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki havuzlarda uzun zamandır yaygındır.
Sık Sorulan Sorular
Marco Polo’da sudan çıkmış balık kuralı nedir?
Marco “Sudan çıkmış balık!” diye bağırdığında bir oyuncu havuzun dışındaysa, o oyuncu yeni Marco olur. Bu kuralın geçerli olup olmadığına oyundan önce karar verin.
Marco gözlerini açabilir mi?
Hayır. Marco tur boyunca gözlerini kapalı tutar ve oyuncuları yalnızca sesten bulur. Gizlice bakmak hiledir.
Oyuncular Polo diye cevap vermek zorunda mı?
Evet. Standart oyunda Marco her seslendiğinde bütün oyuncular “Polo!” diye cevap vermelidir. Saklanmak için sessiz kalmak yasaktır.
İlk Marco nasıl seçilir?
Bütün isimleri rastgele isim seçiciye yazıp çarkı çevirin ya da başlamak isteyen yalnızca iki oyuncu varsa yazı tura atın. Uzun oyunlarda herkese sıra gelsin diye seçilen her ismi listeden çıkarın.
Marco Polo küçük çocuklar için güvenli mi?
Bir yetişkin baştan sona izliyorsa, yalnızca her çocuğun ayağının yere bastığı suda oynanıyorsa, Marco yavaş hareket ediyorsa ve kimse kimseyi suya batırmıyorsa güvenli olabilir.