Seksek Oyunu Kuralları: Nasıl Oynanır, Kim Başlar, Zarlı Seksek
Seksek (İngilizcede Hopscotch), pek çok ülkede yüz yıldan çok daha uzun süredir oynanan bir okul bahçesi oyunudur: yere numaralı karelerden oluşan bir seksek çizilir, karelerden birine küçük bir taş atılır ve taşın olduğu kareye basmadan, çizgilere de değmeden sekerek ilerlenir. Tek ihtiyacınız tebeşir ve bir taş. Aşağıda klasik kuralları, sekseğin nasıl çizileceğini, kimin başlayacağına adil şekilde karar vermenin yolunu ve oyuna biraz şans katan zarlı bir türünü bulacaksınız.
Neler gerekir
- Tebeşir ya da kapalı alanda zemin için bant.
- Trafikten uzak, okul bahçesi ya da kaldırım gibi düz bir zemin.
- Her oyuncu için atılacak bir şey: küçük yassı bir taş, içi dolu küçük bir bez kese, bir şişe kapağı ya da bir anahtarlık. En iyisi bez keselerdir, çünkü sekmez ve yuvarlanmazlar.
- İki ya da daha fazla oyuncu. Seksek tek başına da oynanabilir.
Seksek nasıl çizilir
En yaygın sekseğin on karesi vardır. 1, 2 ve 3 numaralı kareler tek tek, arka arkaya dizilir; 4 ile 5 yan yanadır; 6 tektir; 7 ile 8 yan yanadır; 9 tektir; 10 ise en üsttedir ve çoğu zaman “ev” ya da “gökyüzü” denen bir yarım daire olarak çizilir. Her kare, bir çocuğun ayağı rahatça sığacak büyüklükte, yaklaşık 40 ile 50 santimetre genişliğinde olsun.
Kurallar
- İlk oyuncu başlangıç çizgisinin gerisinde durur ve taşını 1 numaralı kareye atar. Taş kareye düşmezse ya da çizginin üstünde kalırsa sıra bir sonraki oyuncuya geçer.
- Oyuncu, taşın bulunduğu kareyi atlayarak seksekte sekerek ilerler. Tek karelere tek ayakla, yan yana karelere iki ayakla, her kareye bir ayak gelecek şekilde basılır.
- En üste varınca oyuncu sekmeyi bırakmadan döner ve sekerek geri gelir.
- Dönüşte oyuncu taştan bir önceki karede durur, tek ayak üstünde dengesini koruyarak eğilip taşı alır, sonra o kareyi atlayıp seksekten çıkar.
- Hata yapmadan bitiren oyuncu bir sonraki sırasında taşı 2 numaralı kareye atar, sonra 3’e ve böyle devam eder.
- Oyuncu çizgiye basarsa, tek bir kareye ikinci ayağını koyarsa, dengesini kaybederse ya da taşın olduğu kareye sekerse sırası biter. Bir sonraki sırasında kaçırdığı kareden yeniden başlar.
- Sekseğin tamamını, 1’den 10’a kadar, ilk bitiren oyuncu kazanır.
Kim başlar?
Seksekte ilk başlamak küçük bir avantajdır, çünkü oyun zil çaldığında yarıda kalırsa en çok sırayı ilk oyuncu almış olur. Okul bahçesindeki olağan çözüm bir el taş kağıt makas oynamaktır ya da herkes taşını en uzaktaki kareye atar ve en yakına atan başlar. Kalabalık bir grupta isimleri rastgele isim seçiciye yazın ve tüm sırayı tek seferde belirlemek için çevirin. Sonra her yeni oyunda başlayan kişiyi değiştirin.
Zarlı seksek
Daha çok şans, daha az nişan isteyen bir tür için 2’den 12’ye kadar numaralı bir seksek çizin. Oyuncu taşı sırayla atmak yerine zar atma aracımızla iki zar atar ve taşı zarların toplamının yazdığı kareye koyar. Ama her karenin gelme olasılığı aynı değildir:
| Kare | Olasılık |
|---|---|
| 7 | %17 |
| 6 ya da 8 | her biri %14 |
| 5 ya da 9 | her biri %11 |
| 4 ya da 10 | her biri %8 |
| 3 ya da 11 | her biri %6 |
| 2 ya da 12 | her biri %3 |
Yani 7 numaralı kare, 2 ya da 12’den altı kat daha sık gelir. Bu da puanlama için güzel bir kural sağlar: her kareye ne kadar nadir geldiğine göre puan verin; örneğin 7’ye düşmek bir puan, taş 2’deyken ya da 12’deyken sekseği tamamlamak altı puan olsun. Bu aynı zamanda çocuklara iki zarın nasıl toplandığını göstermenin de güzel bir yolu.
Seksek çeşitleri
- Salyangoz seksek (escargot): spiral şeklinde bir seksek; merkeze kadar tek ayakla sekilir ve geri dönülür.
- Kare sahiplenme: sekseği hatasız bitiren oyuncu bir kareye adının baş harflerini yazar; diğer oyuncular o kareyi atlamak zorundadır.
- Harfli ya da sayılı seksek: karelere harf, işlem ya da kelime yazın; oyuncu her kareye bastığında onu yüksek sesle söyler.
- Ev içinde seksek: sekseği yere bantla çizin ve taş yerine bez kese kullanın.
Öğretmenler ve ebeveynler için ipuçları
- Kalabalık bir grup için iki üç seksek çizin, kimse uzun süre beklemesin.
- Küçük çocuklarla bez kese kullanın; taşlar sekip karelerin dışına çıkar.
- Küçükler için kareleri büyük çizin ve tek ayakla sekmek hâlâ zor geliyorsa her kareye iki ayakla basmalarına izin verin.
- Seksek denge, sayma ve sıra beklemek için iyi bir alıştırmadır.
Seksek, dört kare oyunu ve kırmızı ışık yeşil ışık gibi diğer tebeşir ve bahçe oyunlarıyla çok iyi gider.
Tekerlemeli ve saymalı başka bir bahçe klasiği arıyorsanız ip atlama oyunlarını deneyin.
Sık Sorulan Sorular
Seksek oyununun temel kuralları nelerdir?
Taşı 1 numaralı kareye atın, o kareye basmadan seksekte sekerek ilerleyin, dönüşte taşı alın ve dışarı sekin. Sonra aynısını 2 numaralı kare için yapın ve böyle devam edin. Çizgiye basmak ya da dengeyi kaybetmek sıranızı bitirir.
Seksekte kaç kare vardır?
En yaygın sekseğin on karesi vardır; bunlar tek kareler ile yan yana kare çiftlerinden oluşur. Spiraller de dahil başka pek çok şekli vardır.
Seksekte ne atılır?
Geleneksel olarak küçük yassı bir taş atılır. İçi dolu bir bez kese, şişe kapağı ya da anahtarlık da olur; küçük çocuklar için en iyisi bez keselerdir, çünkü sekmezler.
Seksekte kimin başlayacağına nasıl karar verilir?
Taş kağıt makas oynayın, kimin taşının en uzak uca daha yakın düştüğüne bakın ya da sırayı rastgele isim seçiciyle belirleyin. Her yeni oyunda ilk oyuncuyu değiştirin.