Tombala Nasıl Oynanır? Kurallar, Çinko ve Sayı Çekme
Tombala, sınıfta, aile akşamında ya da bir partide oynatması en kolay oyunlardan biridir: herkesin bir kartı olur, biri rastgele sayılar okur ve kartındaki sayıları ilk kapatan kazanır. İşin tek zor kısmı sayıları adil okumaktır: hiçbir sayı iki kez çıkmamalı, hiçbiri de unutulmamalı. Aşağıda Türkiye'de oynanan 90 sayılı tombalanın ve Amerikan bingosunun kurallarını, ücretsiz çevrim içi sayı çekmeyi, sınıf için çeşitlemeleri ve oyunun nereden geldiğini bulacaksınız.
90 Sayılı Tombala Kuralları
Tombalada 1'den 90'a kadar numaralı pullar bir torbaya konur. Kartlarda 3 satır ve 9 sütun vardır. Her satırda 5 sayı ve 4 boş kare bulunur, yani bir kartta toplam 15 sayı olur. Sayılar sütunlara onluklarına göre dizilir: ilk sütunda 1'den 9'a, ikinci sütunda 10'dan 19'a kadar olan sayılar yer alır, son sütunda ise 80'den 90'a kadar olanlar.
Torbayı tutan kişi pulları tek tek çekip sayıyı yüksek sesle okur, oyuncular da kartlarındaki sayıyı kapatır. Kartındaki bir satırı ilk tamamlayan "birinci çinko" yapar, aynı kartta ikinci satırı da ilk tamamlayan "ikinci çinko" yapar. Kartındaki 15 sayının hepsini ilk kapatan "Tombala!" diye bağırır ve oyunu kazanır. İngiltere'deki 90 toplu bingoda da sıra aynıdır: önce tek satır, sonra iki satır, en son bütün kart (full house).
Türkiye'de yılbaşı gecesi ailece tombala oynamak sevilen bir gelenektir. Oyunun adı İtalyanca tombola'dan gelir; İtalya'da aynı 90 sayılı oyun geleneksel bir Noel aile oyunudur. İngiliz bingo sunucuları ise sayılara taktıkları kafiyeli lakaplarla ünlüdür: 1 için "Kelly's eye", 11 için "legs eleven", 66 için "clickety-click", 88 için "two fat ladies" ve 90 için "top of the shop".
75 Toplu Bingo (Amerikan Versiyonu)
Amerika'da oynanan bingo aynı fikre dayanır, yalnızca kart farklıdır. Her kartta B, I, N, G ve O harfleriyle başlayan 5 sütun ve her sütunda 5 kare vardır. Her sütun kendi aralığındaki sayıları alır:
| Sütun | Sayılar |
|---|---|
| B | 1'den 15'e |
| I | 16'dan 30'a |
| N | 31'den 45'e (ortadaki kare serbest karedir) |
| G | 46'dan 60'a |
| O | 61'den 75'e |
Sunucu her sayıyı harfiyle birlikte okur, örneğin "B 7" ya da "O 64". Sayı kartında olan oyuncu onu işaretler. Genellikle yatay, dikey ya da çapraz beş karelik tam bir sıra kazandırır ve serbest kare de sayılır. Daha uzun bir oyun için dört köşe, X şekli ya da kartın tamamı (blackout) hedeflenir.
Rastgele Sayı Üreticiyle Tombala Çekmek
Torbaya ya da top kafesine gerek yok. Rastgele Sayı Üretici bütün çekiliş sırasını tek seferde verir. Tombala için aralık 1-90, Amerikan bingosu için 1-75'tir:
- En küçük değerini 1, En büyük değerini 90 yapın (Amerikan bingosu için 75).
- Kaç tane alanına 90 (ya da 75) yazın ve Tekrarsız kutusunu işaretli bırakın.
- Üret düğmesine basın. Artık her sayı tam bir kez ve rastgele bir sırayla elinizde.
- Sayıları soldan sağa doğru okuyun. 75 toplu bingoda harfi de ekleyin: 1'den 15'e kadar olanlar B, 16'dan 30'a kadar olanlar I ve bu böyle devam eder.
- Biri "Çinko!" ya da "Tombala!" dediğinde kaç sayı okuduğunuzu not edin, Sırala düğmesine basın ve kartını okunan sayılarla karşılaştırın.
Liste oyun başlamadan hazırlandığı ve hiçbir sayı tekrar etmediği için kimse sunucuyu birilerini kayırmakla suçlayamaz ve aynı sayı asla iki kez okunmaz.
Kart Hazırlama
Tombala kartı için 3 satır ve 9 sütunluk bir tablo çizin, her satıra 5 sayı yazın ve her sayıyı kendi onluğunun sütununa koyun. 75 toplu bingo için her oyuncuya 5'e 5'lik bir tablo verin ve her sütunu kendi aralığından beş farklı sayıyla doldurmalarını isteyin; ortadaki kare boş kalır. Böylece her kart farklı olur. Küçük çocuklar için 1 ile 30 arasındaki sayılarla 3'e 3'lük bir tablo daha hızlıdır, tıpkı rastgele sayı oyunları yazımızdaki sayı bingosu gibi.
Sınıf İçin Çeşitlemeler
- Çarpım tablosu tombalası: öğrenciler tablolarına 12, 18 ya da 24 gibi cevaplar yazar. Siz "3 kere 6" diye soruyu okursunuz, onlar da cevabı işaretler.
- Kelime tombalası: öğrenciler ünitedeki kelimeleri tablolarına yazar. Aynı kelimeleri Çark Çevir aracına ekleyin ve tanımları okumak için çarkı çevirin.
- Yabancı dil tombalası: sayıları sınıfın öğrendiği dilde okuyun. Sayıları dinleyip anlamayı zahmetsizce çalıştırmanın güzel bir yoludur.
- Resimli tombala: küçük çocuklar için sayılar yerine hayvan ya da renk resimleri kullanın.
Aynı havada başka fikirler için sınıf içi oyunlar ve çocuk parti oyunları rehberlerimize göz atın.
Tombala ve Bingo: Kısa Bir Tarih
Çoğu kaynak bingonun kökenini, genellikle 1530'lara tarihlenen İtalyan devlet piyangosu Il Gioco del Lotto d'Italia'ya bağlar. 18. yüzyılda Fransa'da le lotto adlı, numaralı kartlarla oynanan bir oyun vardı; 19. yüzyılda da Almanya'da ve başka yerlerde loto benzeri oyunlar çocuklara yazım ve aritmetik öğretmek için kullanıldı.
Amerikan adının ünlü bir doğuş hikâyesi var. New Yorklu oyuncak satıcısı Edwin S. Lowe, 1929'da Atlanta yakınlarındaki bir panayırda "beano" adlı bir oyun gördüğünü, oyuncuların kartlarını kuru fasulyeyle işaretlediğini anlatmıştır. Eve dönünce oyunu arkadaşlarıyla oynamış, heyecanlanan bir kazanan da "beano" yerine "bingo" diye bağırmış. Lowe oyunu Bingo adıyla satmış ve isim tutmuş. Hikâye Lowe'un kendisinden geldiği için ayrıntılara biraz temkinle yaklaşmak gerekir, ama oyunu ABD'de geniş kitlelere tanıtan gerçekten onun şirketidir.
Pek çok kişinin hâlâ çekilmesini beklediği favori sayıları vardır, ama her sayının çıkma şansı tamamen aynıdır. Nedenini şanslı sayılar yazımızda anlatıyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tombala nasıl oynanır?
Her oyuncunun sayılarla dolu bir kartı olur. Sunucu rastgele sayıları birer birer okur, oyuncular kartlarındaki sayıları kapatır. Önceden kararlaştırılan hedefi, örneğin bir satırı, ilk tamamlayan oyuncu bunu yüksek sesle söyler ve kartı kontrol edildikten sonra kazanır.
75 toplu bingo kartının sütunlarında hangi sayılar olur?
B sütununda 1'den 15'e, I sütununda 16'dan 30'a, N sütununda ortası serbest kare olmak üzere 31'den 45'e, G sütununda 46'dan 60'a ve O sütununda 61'den 75'e kadar sayılar bulunur.
Tombala ile 75 toplu bingo arasındaki fark nedir?
ABD'de yaygın olan 75 toplu bingo 5'e 5'lik bir kartla oynanır ve genellikle bir sıra ya da bir şekil için oynanır. Tombala, İngiltere'deki 90 toplu bingo gibi, 3 satırında 5'er sayı bulunan kartlarla oynanır ve kazananlar sırayla birinci çinko, ikinci çinko ve tombala yapan oyunculardır.
Rastgele sayı üretici tombala torbası yerine kullanılabilir mi?
Evet. Aralığı 1-90 ya da 1-75 yapın, Kaç tane alanına aynı sayıyı yazın ve Tekrarsız kutusunu işaretli bırakın. Her sayıyı bir kez ve rastgele bir sırayla alırsınız, sonra listeden okursunuz.
Bingo adı nereden geliyor?
Oyuncak satıcısı Edwin S. Lowe'un anlattığı hikâyeye göre oyunun adı 1929'da ABD'deki bir panayırda beano idi; yanlışlıkla bingo diye bağıran bir kazanan oyuna yeni adını verdi.