Beraberlik Nasıl Bozulur? Oyun ve Oylamada Adil Yollar

Bilgi yarışması berabere bitti, iki oyuncunun puanı aynı, oylama tam ortadan ikiye bölündü. Beraberlik olağan bir şeydir. Tartışmayı çoğu zaman beraberliğin kendisi değil, onu bozmak için o anda uydurulan kural başlatır; üstelik bu kuralı genellikle sonuçtan çıkarı olan biri önerir. Aşağıda oyunlar, sınıflar, bilgi yarışmaları ve oylamalar için adil eşitlik bozma yollarını ve spordan birkaç ünlü beraberliği bulacaksınız.

Altın Kural: Oyundan Önce Karar Verin

En adil yöntem, oyun başlamadan herkesin üzerinde anlaştığı yöntemdir. Puan kâğıdına yazın ya da yüksek sesle söyleyin: “Berabere biterse tek soruluk ani ölüm oynarız.” Beraberlik bir kez yaşandığında herkes hangi kuralın kimin işine yarayacağını bilir ve anlaşmak çok daha zorlaşır.

Beceri mi, Şans mı?

Eşitlik durumunda kazananı belirlemenin iki yolu vardır. Ek soru gibi beceriye dayalı yöntemler oyunu bir yarışma olarak sürdürür. Yazı tura gibi şansa dayalı yöntemler hızlıdır ve itiraz kaldırmaz, ama sonucu talih belirler. Basit bir ölçü: ödül önemliyse ve zaman varsa beceriyi seçin; saat geç olduysa, ödül küçükse ya da oyuncular üzülmeye başlayan küçük çocuklarsa şansı seçin.

Beceriye Dayalı Yöntemler

Ani Ölüm

Her seferinde bir tur, bir soru ya da bir sayı daha oynayın. Rakibi kaybederken bir turu ilk kazanan oyuncu oyunu kazanır. Heyecanlı ve adildir, ama iki taraf da puan almayı sürdürürse uzayabilir.

En Yakın Sayı Kazanır

Bilgi yarışmalarının gözdesi: cevabı sayı olan bir soru sorun, örneğin “Standart bir piyanoda kaç tuş vardır?” (88). Herkes tahminini yazar, en yakın olan kazanır. Her zaman bir sonuç çıkar, çünkü iki farklı tahmin, doğru cevabın tam iki yanında durmadıkça ona aynı uzaklıkta olamaz. Bu nadir durumda ne olacağını önceden kararlaştırın.

Son Turdan Geriye Doğru

Yalnızca son turdaki puana bakın, eşitse bir önceki tura geçin ve biri öne çıkana kadar böyle devam edin. Ek oyun gerektirmediği için birçok oyun ve yarışma bu yöntemi kullanır.

Şansa Dayalı Yöntemler

• Yazı tura. İki oyuncu, gerçek bir 50/50, yazı tura ile saniyeler içinde karar.
• Zar atışı. Her oyuncu bir zar atar; en yüksek atan kazanır, eşitlikte yeniden atılır.
• Taş kağıt makas. Üç elde iki alan kazanır. Yazı turadan biraz daha az rastgeledir ve bazı oyuncular bunu sever. İşin taktiklerine göz atın.
• İsim seçici. Üç ya da daha fazla oyuncu berabereyse isimlerini Rastgele İsim Seçici’ye yazın ve herkesin önünde bir kez çevirin.
• Kura çekmek. Bir gruptan tek kişi seçmenin klasik yolu, örneğin kısa çöp çekerek. Nasıl yapıldığını kura çekmek yazımızda anlattık.

Oylamada Beraberlik

Gruplar, kulüpler ve kurullar, oylar eşit çıktığında ne olacağına dair bir kurala ihtiyaç duyar. Yaygın seçenekler şunlardır:

• Başkanın belirleyici oyu. Başkana yalnızca eşitliği bozmak için kullanılan ek bir oy verilir. Birçok kulüp kurallarında başkana bu yetkiyi tanır.
• Mevcut durum korunur. Bir değişiklik için yapılan oylama berabere biterse hiçbir şey değişmez. Bazı parlamentolar bu teamülü izler.
• Yeniden oylama daha fazla tartışmanın ardından ya da yalnızca en çok oy alan iki seçenek arasında yapılır.
• Kura çekimi. Bazı ülkelerde berabere biten bir seçim kurayla sonuçlandırılabilir.

Sporda Ünlü Beraberlikler

• Euro 1968: İtalya ile Sovyetler Birliği yarı finalde uzatmalar sonunda 0-0 berabere kaldı ve yazı tura İtalya’yı bir üst tura taşıdı. İtalya turnuvayı da kazandı. Paranın kendisinin ne kadar adil olduğunu yazı tura olasılığı yazımızda inceledik.
• Penaltı atışları: futbolun kural koyucuları bunları 1970’te onayladı; amaçlardan biri büyük maçların artık yazı turayla belirlenmemesiydi.
• Teniste tie-break: US Open, setlerin saatlerce sürmesini önlemek için 1970’te tie-break uygulamasını getirdi.
• 1990 Dünya Kupası: İrlanda Cumhuriyeti ile Hollanda grubu her ölçütte eşit bitirdi, bu yüzden ikinci sırayı hangi takımın alacağı kurayla belirlendi.

Sınıfta Beraberlik

Sınıftaki bir bilgi yarışması ya da oyun için eşitlik bozma yöntemini kısa ve nazik tutun: iki takıma da bir bonus soru, hâlâ berabereyse yazı tura. Birkaç öğrenci aynı görevi ya da ödülü istiyorsa Rastgele İsim Seçici’yi yalnızca onların isimleriyle çevirin ve her kazananı listeden çıkarın; böylece hafta boyunca herkese sıra gelir. Nöbetçi öğrenci seçmek için de aynı yöntem işe yarar. Daha fazla fikri sınıf içi oyunlar yazımızda bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Beraberliği bozmanın en adil yolu nedir?

En adil kural, oyun başlamadan kararlaştırılandır. Beceri için ani ölüm ya da en yakın sayı sorusu, hız için yazı tura, zar atışı ya da rastgele isim seçici kullanın.

Bilgi yarışmasında beraberlik nasıl bozulur?

Cevabı sayı olan tek bir soru sorun. Herkes tahminini yazar, doğru cevaba en yakın olan kazanır.

Üç veya daha fazla kişi arasında beraberlik nasıl bozulur?

Yalnızca berabere kalanların isimleriyle rastgele isim seçici kullanın ya da herkesin zar attığı ve en yüksek atanın kazandığı bir zar atışı yapın.

Oylama berabere biterse ne olur?

Bu, grubun kurallarına bağlıdır: başkanın belirleyici oyu olabilir, mevcut durum korunabilir, grup yeniden oylama yapabilir ya da sonuç kurayla belirlenebilir.

Hiç yazı turayla belirlenen bir futbol maçı oldu mu?

Evet. Euro 1968’de İtalya, Sovyetler Birliği karşısında yazı turayla finale yükseldi; penaltı atışları ise 1970’te onaylandı.