Batak nasıl oynanır: kurallar, ihale ve puanlama
Batak, Türkiye’de kahvelerde, yurtlarda ve uzun aile akşamlarında en çok oynanan el alma (löve) oyunudur. Kuralı basittir: herkes 13 kartla oynar, açılan rengi verir ve elin en büyük kartını atan o eli alır. Heyecan ihalededir: kaç el alacağınızı önceden söylersiniz ve söylediğinizi tutturamazsanız batarsınız. Aşağıda 4 kişilik ihaleli batak kurallarını adım adım, puan hesaplamayı, koz maça ve eşli batağı ve birkaç olasılık hesabını bulacaksınız.
Neler gerekli?
- Jokersiz, standart 52 kartlık bir deste.
- 4 oyuncu (eşli batakta 2 takım). 3 kişiyle de oynanabilir.
- Puanları yazmak için kâğıt ve kalem.
Kartların sırası
Batakta her rengin içinde kartlar büyükten küçüğe şöyle sıralanır: as, papaz, kız, vale, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2. Renkler arasında üstünlük yoktur; sadece koz olan renk diğer bütün renkleri yener. Kozun en küçük kartı bile başka bir rengin asını alır.
Batak nasıl oynanır?
- Dağıtan oyuncuyu seçin. İsterseniz yazı tura atın. Dağıtan oyuncu desteyi iyice karıştırır ve herkese 13 kart verir. Dağıtım her elde sağdaki oyuncuya geçer.
- İhale. Dağıtanın solundaki oyuncudan başlayarak herkes kaç el alacağını söyler ya da “pas” der. Her söylenen sayı bir öncekinden büyük olmalıdır. Pas diyen oyuncu o elde bir daha ihaleye katılamaz.
- Koz seçimi. İhaleyi alan oyuncu kozu (maça, kupa, karo veya sinek) söyler ve ilk kartı o atar.
- Renk verin. Sırayla herkes birer kart atar. Açılan renkten kartınız varsa o rengi vermek zorundasınız.
- Büyütün. Masadaki en büyük karttan daha büyük bir kartınız varsa onu atmak zorundasınız. Elinizde büyük kart yoksa istediğiniz küçük kartı atarsınız.
- Koz atın. Açılan renkten kartınız yoksa koz atmak zorundasınız (birisi daha önce koz attıysa, onu geçebiliyorsanız daha büyük kozu atmalısınız). Kozunuz da yoksa herhangi bir kart atarsınız.
- Eli alın. Elde koz varsa en büyük koz, yoksa açılan rengin en büyük kartı eli alır. Eli alan oyuncu bir sonraki kartı açar. 13 el bitince puanlar yazılır.
Koz kırılmadan, yani biri renk veremeyip koz atmadan, kozla el açılamaz. Elinde koz dışında kart kalmayan oyuncu ise kozla başlayabilir.
Batak puan hesaplama
Her el bittiğinde herkes aldığı elleri sayar. Yaygın puanlama şöyledir:
| Durum | Puan |
|---|---|
| İhaleyi alan, söylediği kadar veya fazla el aldıysa | aldığı el sayısı (artı) |
| İhaleyi alan, söylediğinden az el aldıysa (battı) | ihale ettiği sayı kadar eksi |
| Diğer oyuncular | aldıkları el sayısı (artı) |
Örnek: Ayşe 6 diyerek ihaleyi aldı ve koz kupa oldu. Ayşe 7 el aldı, Can 3, Deniz 2, Ece 1. Ayşe 7, Can 3, Deniz 2, Ece 1 puan yazar. Ayşe 5 el alsaydı eksi 6 yazacaktı. Bazı masalar her eli 10 puan sayar (7 el = 70) veya hiç el alamayan oyuncuyu da batmış sayar; bunlar ev kurallarıdır, başlamadan önce anlaşın.
Batak çeşitleri
| Çeşit | Fark |
|---|---|
| İhaleli batak | Yukarıda anlatılan klasik oyun: ihaleyi alan kozu seçer. |
| Koz maça batak | İhale yok, koz her zaman maça. Herkes aldığı el kadar puan yazar. |
| Eşli batak | Karşılıklı oturanlar takımdır, elleri birlikte sayılır. İhale takımın toplam eli içindir. |
| 3 kişilik (gömmeli) batak | Kartlar 3 kişiye bölünür; artan kartlar ihaleyi alana gider, o da aynı sayıda kartı kapalı gömer. Ayrıntılar masaya göre değişir. |
Eşli batakta iyi bir ortaklık, ihaleyi doğru söylemekten geçer: eşinizin ihalesine kaç el katabileceğinizi düşünerek sayı yükseltin. Koz maça batak ise öğrenmek için en kolay çeşittir; ihaleye geçmeden önce yeni oyuncular için iyi bir başlangıçtır.
Kazanmak için ipuçları
- Elinizi sayın. İhale söylemeden önce kesin aldığınız elleri (aslar, korunmuş papazlar, uzun bir koz rengi) sayın ve bir el kadar pay bırakın.
- Uzun rengi koz seçin. Beş veya daha fazla kartınız olan renk genellikle en iyi kozdur; kısa bir renkte as ve papaz olsa bile koz yapmayın.
- Kozu erken çekin. İhaleyi aldıysanız rakiplerin kozlarını erken toplamak, aslarınızın kesilmesini önler.
- Kartları sayın. Her renkten kaç kart çıktığını ve kimin hangi rengi veremediğini takip edin. Büyütme zorunluluğu rakiplerin elini ele verir.
- Batırmak da oyundur. İhaleyi almadıysanız, diğer oyuncularla birlikte ihale sahibinin el almasını zorlaştırın: onun güçlü olduğu rengi açmayın.
Biraz olasılık
13 kartlık bir elde belirli bir renkten (örneğin kozdan) hiç kart olmama olasılığı yaklaşık %1,3’tür; yani bu durum yaklaşık her 78 elde bir yaşanır. Bir renkten 5 veya daha fazla kart gelme olasılığı ise yaklaşık %18’dir. Ortalama olarak her renkten 3,25 kart alırsınız, bu yüzden 5 kartlık bir renk gerçekten iyi bir koz adayıdır.
Elinizde en az bir as olma olasılığı yaklaşık %70’tir; hiç as ve papaz olmama olasılığı ise yaklaşık %8. Dört asın birden gelmesi çok nadirdir: yaklaşık %0,26, yani 380 elde bir.
Kart oyunlarını seviyorsanız pişti nasıl oynanır ve çılgın sekizler sayfalarına da göz atın.
Sık Sorulan Sorular
Batak kaç kişi oynanır?
En yaygın hâli 4 kişiliktir: herkese 13 kart dağıtılır. Eşli batakta karşılıklı oturanlar takım olur. 3 kişiyle de oynanır; o zaman kart sayısı ve gömme kuralı masaya göre değişir.
Batakta ihale nedir?
Kartlar dağıtıldıktan sonra her oyuncu sırayla o elde kaç el (löve) alacağını söyler. En yüksek sayıyı söyleyen ihaleyi alır, kozu o seçer ve ilk kartı o atar. Çoğu masada en düşük ihale 4 veya 5’tir.
Batakta batmak ne demek?
İhaleyi alan oyuncu söylediği kadar el alamazsa batar: ihale ettiği sayı puanından düşülür. Örneğin 7 deyip 6 el alan oyuncu eksi 7 yazar.
Batakta elde büyük kart varken küçük atılabilir mi?
Hayır. Açılan renkten kartınız varsa o rengi vermek zorundasınız; masadaki en büyük karttan büyük bir kartınız varsa onu atmanız gerekir. Bu büyütme zorunluluğu batağı pişti veya king gibi oyunlardan ayıran en önemli kuraldır.
Koz ne zaman açılır?
Koz kırılmadan, yani biri renk veremediği için koz atmadan, kozla el açılmaz. Koz bir kez oynandıktan sonra herkes kozla başlayabilir. Elinde koz dışında kart kalmayan oyuncu da koz açabilir.
Koz maça batak nedir?
İhalesiz, daha hızlı bir çeşittir: koz her elde maçadır ve kimse ihale söylemez. Her oyuncu aldığı el kadar puan yazar.
Batak kaç el oynanır?
Kesin bir sayı yoktur. Birçok masada 11 veya 12 el oynanıp en çok puanı olan kazanır; bazı masalar 51 gibi bir hedef puan koyar. Başlamadan önce birlikte karar verin.